Geschichte, Autobiographie und Identitäten / Ιστορία, αυτοβιογραφία και ταυτότητες

Im sich zu seinem Ende neigenden "akademischen" Autobiographie-Jahr zehnfach soviel gelesen als geschrieben. Kettenlektüren nenne ich das, meines Erachtens der interessanteste Aspekt jeder Recherche. Auch in solchen Zeiten.  

Ich ging von der zeitgenössischen Theorie zur Biographie über die Geschichte der Auto/Biographietheorie zur Historiographie und Epistemologie der Geschichte über. Neben der Sekundärliteratur auch Quellen gelesen, vor allem Autobiographien von HistorikerInnen. Die Subjektivierung im historischen Diskurs (Postmoderne) ist meiner Ansicht nach klassenbedingt und auf das Betreten der Historiker-Szene durch (oft, aber auf eine abstrakte Art und Weise) links-gerichtete Aufsteiger aus bezüglich des Akademikermilieus als sich marginalisiert empfindenden kleinbürgerlichen Schichten zurückzuführen: hier auch die "Ambition", Geschichtsschreibung für die breiteren Massen zugänglich zu machen. An und für sich haben Fachhistoriker nie die öffentliche Erinnerung geprägt, eher wurde sie von Mythen, Traditionen, Trivialliteratur oder der populären Presse beeinflußt. Im Rahmen dieser Erweiterung bzw. "Öffnung" des Faches wurde die Identitäten-Frage zum Kult und zur antagonistischen Identitäten-Politik (z.B. hier die Bourgeoisie, dort die Unterprivilegierten). Statt dazu beizutragen, die Fragestellungen von innen zu erneuern (das wurde den traditionellen Historikern überlassen, die es auch erfolgreich bewältigten), schafften einige Posts die Grenzen zwischen Fakt, Ereignis, Quelle und Beleg ab und ersetzten Historiographie durch Hyperrelativierung und Literatur bzw. Fiktion. Als Literatur mußte die Geschichte auch konsumiert werden (als ob die Literatur keine kontextuelle Wahrhaftigkeit besäße). Solche Strategien der Identifikation mit der eigenen Gruppe oder anderen imaginierten Gruppen* als Mittel zu einer Pseudo-Demokratisierung der Geschichte, der Wissenschaft, der Gesellschaft, letztendlich der Politik mißachten die heilende Wirkung einer gut reflektierten und selbstkritischen Geschichtsschreibung.

Die Autobiographie ist in den letzten Jahrzehnten zum Vehikel solcher Identitäten-Politik im Wissensdiskurs geworden. Was kann man sonst unter dem Sammelbegriff "Life Writing"** verstehen als Identitäten entdecken und formulieren? Entdecken kann man aber nur etwas, was schon vorhanden ist. Demzufolge sind sie vor- oder außertextell, also nicht im Text wirklich konstruiert. In diesem Fall können Identitäten nicht in Texten, sondern ausschließlich in Handlungen zum Vorschein kommen. Also, die ego-documents sind vielleicht Quellen zur Mikrogeschichte oder zur Literaturgeschichte, aber keine Belege vorgefaßter Identitätskonzepte.

Ansonsten, seit kurzer Zeit ist das Ende dieser Monographie nicht nur vorstellbar, sondern greifbar. Fünf oder sieben Autobiographien -je nachdem, ob der Anhang noch erweitert wird-, Einführung, Schlußfolgerungen sind noch zu bewältigen.

*Ob Frauen, Homosexuelle, Schwarze, Arbeiterkinder, Migranten etc., es wäre falsch von einer Homogenität zu sprechen; höchstens in General-Abhandlungen der Sozialgeschichte z.B. (hier muß man auch spezifizieren) oder in bzg auf Förderung einer Gleichstellung oder einer Besserstellung im Rahmen der Politik.
**Abgesehen davon, daß "Life Writing" unterschiedliche Textformen vom Tagebuch bis zum blog einschließt, für die auch unterschiedliche theoretische und methodologische Herangehensweisen angewandt werden sollten.  

 Μέσα σε αυτήν την "ακαδημαϊκή" χρονιά της αυτοβιογραφίας που πλησιάζει στο τέλος της, περισσότερες οι αναγνώσεις από τις γραμμένες σελίδες. Αλυσιδωτές αναγνώσεις το ονομάζω αυτό, κατά την άποψή μου η πιο ενδιαφέρουσα όψη κάθε έρευνας (το ένα φέρνει το άλλο). Και σε τέτοιες εποχές.

Από τη σύγχρονη θεωρία της βιογραφίας  και την ιστορία των θεωριών περί αυτο/βιογραφίας στη θεωρία της ιστορίας. Βιβλιογραφία, αλλά και πηγές (κυρίως αυτοβιογραφίες ιστορικών). Η υποκειμενοποίηση στον ιστορικό λόγο (μεταμοντερνισμός) έχει, νομίζω, σχέση με το άνοιγμα του ακαδημαϊκού χώρου και την είσοδο σε αυτόν -συχνά και κατά έναν αφηρημένο τρόπο- αριστερά προσανατολισμένων ανερχόμενων ιστορικών με προέλευση από μικροαστικά περιβάλλοντα που αυτοπροσδιορίζονταν ως περιθωριακά σε σχέση με την ακαδημαϊκή σφαίρα: εδώ και η "φιλοδοξία" να κάνουν προσιτή την ιστοριογραφία στο ευρύτερο κοινό. Αυτή καθεαυτήν η ιστορική επιστήμη ποτέ δεν διαμόρφωσε τη δημόσια μνήμη, αυτή η τελευταία βρισκόταν πάντα υπό την επιρροή μύθων, παραδόσεων, της ψυχαγωγικής λογοτεχνίας ή του λαϊκού τύπου. Στα πλαίσια αυτού του ανοίγματος εμφανίσθηκαν και τα ζητήματα ταυτοτήτων που έγιναν cult και ανταγωνιστικές πολιτικές ταυτοτήτων (π.χ. εδώ η μπουρζουαζία, εκεί οι μη προνομιούχοι). Κάποιοι posts, αντί να συνδράμουν από τα μέσα στο να τεθούν νέα ερωτήματα έρευνας (αυτό το άφησαν στους παραδοσιακούς ιστορικούς που και το διεκπεραίωσαν επιτυχώς), κατάργησαν τους διαχωρισμούς ανάμεσα σε δεδομένα, γεγονότα, πηγές και τεκμήρια και αντικατέστησαν την ιστοριογραφία με την απόλυτη σχετικοποίηση και την ιστορική μυθοπλασία. Η ιστορία να καταναλωθεί, λοιπόν, ως λογοτεχνία (που και αυτή όμως έχει τη συγκειμενική της αλήθεια). Τέτοιες στρατηγικές ταύτισης με τη "δική σου" ομάδα ή με άλλες φαντασιακές ομάδες* ως μέσο για έναν ψευδοεκδημοκρατισμό της ιστορίας, της επιστήμης, της κοινωνίας και τελικά της πολιτικής παραγνωρίζουν τη θεραπευτική επίδραση μιας πάνω σε γερές βάσεις στοχαστικής και αυτοελεγχόμενης ιστοριογραφίας.

Τις τελευταίες δεκαετίες η αυτοβιογραφία έγινε το όχημα της πολιτικής ταυτοτήτων στον επιστημονικό λόγο. Πώς αλλιώς να αντιληφθεί κανείς τον πολυσυλλεκτικό όρο "Life Writing"** από ανακάλυψη ταυτοτήτων και την περιγραφή τους; Ανακαλύπτεις όμως κάτι που ήδη υπάρχει. Συνεπώς, οι ταυτότητες είναι προ- ή εξωκειμενικές και όχι κατασκευασμένες μέσα στο κείμενο. Αν είναι έτσι, τότε δεν αποκαλύπτονται μέσα στα κείμενα, αλλά στην ενεργό δράση. Τα ego-documents, λοιπόν, είναι μάλλον πηγές της μικροϊστορίας ή της γραμματολογίας και όχι τεκμήρια προκατασκευασμένων μοντέλων ταυτοτήτων.

Κατά τα άλλα, εδώ και λίγο καιρό, το τέλος αυτής της μονογραφίας δεν είναι μόνο πιθανό, αλλά πλέον απτό. Πέντε ή επτά αυτοβιογραφίες -αναλόγως του αν θα επεκταθεί και άλλο το παράρτημα-, εισαγωγή, συμπεράσματα, αυτά απομένουν να γραφτούν.

*Είτε πρόκειται για γυναίκες, για ομοφυλόφιλους, μαύρους ή μετανάστες π.χ., θα ήταν λάθος να μιλούσε κανείς για ομοιογενείς ομάδες.  Εκτός εάν γίνεται χρήση των όρων σε γενικές έρευνες π.χ. κοινωνικής ιστορίας (και εδώ εξειδικεύονται οι όροι) ή στα πλαίσια κρατικών πολιτικών ισότητας και κοινωνικής αναβάθμισης.
**Πέρα από το γεγονός ότι τα "Life Writing" συμπεριλαμβάνουν διαφορετικά μεταξύ τους κείμενα, από το ημερολόγιο έως το blog, άρα απαιτούνται και διαφορετικές θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις.     

On this day

"Going through my mother's clothes after her death, I found in the pockets of every coat (and she had many, many coats) the traces of her commitment to personal comfort: a crumpled-up cleenex and a wrapped coffee candy. I was struck by the regularity with which these items turned up. Recently, taking some of my (many) coats to the cleeners, I emptied out the pockets and I found up in each a crumpled-up cleenex (the same leaky nose) and a box of Ricola mints (the same need to have something in our mouth).
My mother lives in my pockets and also in my face".  

(Miller, Nancy K.: But Enough About Me. Why We Read Other People's Lives. New York: Columbia University Press, 2002, p. 78).

Biographie / Βιογραφία

In der Studie von Siegfried Kracauer "Die Biographie als neubürgerliche Kunstform" (1930) begegnet man einem Begriffsgebrauch, der sich in der Soziologieforschung etablierte und ein halbes Jahrhundert danach ins sog. "Life Writing" einschlich: Kracauer benutzte den Begriff "Biographie" als einen Sammelbegriff sowohl für Biographien (z.B. die Werke Emil Ludwigs) als auch für Selbstdarstellungen (die Autobiographie Trotzkis, eine "literarische Biographie"). Der Begriff "Biographie" bedeutet -spätestens seit den 80er Jahren- in den Sozialwissenschaften die erzählte Lebensgeschichte (biographische Interviews) in Abgrenzung zum "Lebenslauf", der sozial strukturierten Lebensführung, einer Abfolge von Lebensereignissen. Außerdem es wäre höchst interessant zu verfolgen, wie es dazu kam, daß der Begriff "biography" in dem angelsächsischen Sprachraum beide Genres einschließt, Biographie und Autobiographie.  

Heute ist die Rede vom "biographical turn", von der Historiographie bis zur Literatur, einer Biographisierung also der Geschichte und der Literatur, wobei zwei gegensätzliche Tendenzen erkennbar sind: einerseits eine Verwischung der Grenzen zwischen Biographie und biographischer Fiktion, meiner Meinung nach ein Überbleibsel (der trüben Gewässer) der Postmoderne, andererseits der Wunsch nach Wiederherstellung der Grenzen zwischen a.Biographie als Subgenre der Historiographie oder als autonome Disziplin und b.Literatur.

Στη μελέτη του Siegfried Kracauer "Η βιογραφία ως νεοαστική καλλιτεχνική μορφή" (1930) συναντούμε μια χρήση του όρου που καθιερώθηκε στις κοινωνικές επιστήμες και μισό αιώνα μετά τη συγγραφή της μελέτης στις λεγόμενες "γραφές της ζωής" (Life Writing): ο Kracauer χρησιμοποιούσε τον όρο "βιογραφία" ως πολυσυλλεκτική έννοια τόσο για τις βιογραφίες (αναφέρει τα έργα του Emil Ludwig) όσο και για τις αυτοβιογραφίες (π.χ. αυτήν του Λ. Τρότσκι, "λογοτεχνική βιογραφία"). Ο όρος  "βιογραφία" σημαίνει -το αργότερο από τη δεκαετία του 1980- στην κοινωνιολογία την αφήγηση ζωής (βιογραφικές αφηγηματικές συνεντεύξεις) σε αντιδιαστολή από τη βιοϊστορία (την κοινωνικά δομημένη διαδρομή του βίου, μια διαδοχή γεγονότων ζωής). Εξάλλου θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να παρακολουθήσει κανείς πώς κατέληξε ο  όρος "βιογραφία" στον αγγλοσαξωνικό χώρο να συμπεριλαμβάνει και τις δύο, βιογραφία και αυτοβιογραφία. 

Σήμερα ο λόγος είναι περί "βιογραφικής στροφής", από την ιστοριογραφία έως τη λογοτεχνία, μία βιογραφοποίηση της ιστορίας και της λογοτεχνίας όπου και διακρίνονται δύο αντίθετες τάσεις: αφενός η ακύρωση των ορίων ανάμεσα σε βιογραφία και βιογραφική μυθοπλασία, κατά την άποψή μου κατάλοιπο (των θολών νερών) του μεταμοντερνισμού, αφετέρου η επιθυμία αποκατάστασης των διαχωριστικών ορίων ανάμεσα α.στη βιογραφία ως ιστοριογραφικό είδος ή και ως αυτόνομο κλάδο και β.στη λογοτεχνία. 

Akademiker-Autobiographie / Ακαδημαϊκή αυτοβιογραφία

Der Ausgangspunkt war eine Biographie bzw. eine biographische Unternehmung verschachtelt in einer griechischen Autobiographie. Dies warf Fragen auf: Biographie, Autobiographie, Historiographie, biofiction, biographischer Roman, Autobiographien von Biographen, autobiographische Darstellungen biographischer Recherche, Autobiographien von Historikern, Autobiographien von Akademikern. Quellen und Bibliographie zu diesen Themen. Vielleicht ist die Zahl der griechischen Akademiker- oder Historiker-Autobiographien dürftig, der gesamte Fragenkomplex jedenfalls sehr breit sowohl im europäischen als auch im amerikanischen Raum und in den letzten Jahren eingehend untersucht. Hier erkennt man am deutlichsten Grenzen, Überschneidungen, Umwälzungen, Aporien im Diskurs der Moderne, der Postmoderne und der zeitgenössischen Ära, die ich hier nicht nennen werde (bezeichnet auch als Post-Postmoderne). Irgendwie wirkt beruhigend die Historisierung des jeweiligen Kanons von Vergangenheit und Gegenwart. Fortsetzung folgt.

Αφετηρία ήταν μία βιογραφία, δηλαδή ένα βιογραφικό εγχείρημα εγκιβωτισμένο σε σύγχρονη ελληνική αυτοβιογραφία. Προέκυψαν ζητήματα: βιογραφία, αυτοβιογραφία, ιστοριογραφία, biofiction, βιογραφικό μυθιστόρημα, αυτοβιογραφίες βιογράφων, αυτοβιογραφικές αποτυπώσεις βιογραφικής έρευνας, αυτοβιογραφίες ιστορικών, αυτοβιογραφίες πανεπιστημιακών. Πηγές και βιβλιογραφία. Ίσως ο αριθμός των ελληνικών αυτοβιογραφιών ιστορικών ή / και πανεπιστημιακών να είναι μικρός, όμως η όλη θεματική έχει μεγάλο εύρος στον ευρωπαϊκό και αμερικανικό χώρο, τα δε τελευταία χρόνια έτυχε συστηματικής ανάλυσης. Εδώ διακρίνονται ευκρινέστερα τα όρια, επικαλύψεις, ανατροπές και αδιέξοδα του μοντερνιστικού και μεταμοντερνιστικού λόγου, καθώς και αυτού της τωρινής εποχής που δεν θα την ονομάσω εδώ (χαρακτηρίζεται και μετα-μεταμοντέρνα). Κάπως ανακουφίζει αυτή η ιστορικοποίηση του εκάστοτε κανόνα, παρελθοντικού και παρόντος. Έπεται συνέχεια. 

Wartesaal / Αίθουσα αναμονής

Große Warteschlange im letzten Viertel, das zuständige Personal im Meditationszustand.
 
Η ουρά μεγάλη στο τελευταίο τέταρτο και το αρμόδιο προσωπικό σε διαλογισμό.
 

https://www.youtube.com/watch?v=sgNeH9_8l0w

Katzenmemoiren / Τα απομνημονεύματα μιας γάτας

Das lese ich gerade und dabei wurde mir klar, daß ich auch die Memoiren von Meli verfassen könnte. Ich denke, das ist ein großes Privileg, und daß Empathie nicht ausschließlich uns Zweibeiner betrifft. Ist Sprachfähigkeit tatsächlich das einzige Kriterium von Bewußtsein? Ihr Spiegelbild könnte Katzen und Hunde nicht interessieren, gerade aufgrund der mangelnden Realität der Situation, sie erkennen dort keine Artgenossen, die sie sonst nie unbeachtet lassen (s. aktuelle neurobiologische Forschung, Scheich Henning, Anil Seth). Wieviele Zweibeiner können wahrnehmen und empfinden, ohne in der Lage zu sein, über ihre Innenwelt Auskunft zu geben? Wer mit Tieren eng gelebt hat, weiß, daß Sprache ein Kommunikations-Kanal und nicht der Schlüssel zur Wahrnehmung und Empathie ist. 

P.S.Interessant wie das altgriechische Wort "εμπάθεια" (=intensive Gefühlsregung, Leidenschaft) zu einer pejorativen Bedeutung (Gehässigkeit) im Neugriechischen gelangt ist, während der Begriff in den

westeuropäischen Sprachen auf eine semantische Erweiterung in Richtung "Sympathie" (altgriech. Mitgefühl) hinweist, um schließlich "Einfühlung" zu bedeuten (Rudolf Hermann Lotze benutzte zum ersten Mal den Fachterminus "Einfühlung" als Übersetzung der "εμπάθεια").

Αυτό διαβάζω τώρα και συνειδητοποιώ ότι θα μπορούσα να γράψω τα απομνημονεύματα του Μελιού. Πιστεύω ότι είναι μεγάλο προνόμιο και ότι η ενσυναίσθηση δεν αφορά αποκλειστικά τα δίποδα. Είναι πραγματικά η γλωσσική ικανότητα το μοναδικό κριτήριο της συνειδησιακής λειτουργίας; Οι γάτες και οι σκύλοι δεν ενδιαφέρονται για το είδωλό τους στον καθρέπτη μάλλον λόγω της έλλειψης ρεαλισμού αυτής της κατάστασης: δεν αναγνωρίζουν μέσα σε αυτό άτομα του δικού τους ζωικού είδους, τα οποία γενικώς ποτέ δεν τους αφήνουν αδιάφορους (βλ. σύγχρονες έρευνες νευροβιολογίας, Scheich Henning, Anil Seth). Πόσα δίποδα μπορούν να αντιλαμβάνονται (wahrnehmen, perceive) και να αισθάνονται χωρίς να είναι σε θέση να δώσουν πληροφορίες για τον εσωτερικό τους κόσμο; Όποιος έχει ζήσει στενά με ζώα, γνωρίζει ότι η γλώσσα είναι ένα κανάλι επικοινωνίας, αλλά όχι το κλειδί της αντίληψης και της ενσυναίσθησης.

Υ.Γ.Είναι πολύ ενδιαφέρον πώς η ελληνική λέξη "εμπάθεια" (ισχυρή συγκίνηση ή πάθος κατά Liddell/Scott/Κωνσταντινίδη) καταλήγει να έχει αρνητική σημασία στη νεοελληνική, ενώ με τον δανεισμό της από τις δυτικοευρωπαϊκές γλώσσες η λέξη διευρύνεται σημασιολογικά προς το αρχαιοελληνικό "συμπάθεια" για να αποδώσει την "ενσυναίσθηση" (για πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκε η μετάφραση της "εμπάθειας" ως "Einfühlung", δηλαδή ενσυναίσθηση, το 1858 από τον γερμανό φιλόσοφο Rudolf Hermann Lotze).

Bilanz II / Απολογισμός ΙΙ

Ich hatte für die letzten Monate mehr vor. Gemäß dem Anfang des Jahres gefertigten Plan. Andererseits ist mir mittlerweile klar geworden, daß das Schreiben über die restlichen Autobiographien (2003 bis heute) anders strukturiert wird. Etwas Zeit werde ich auch den einführenden Kapiteln und den Schlußbetrachtungen widmen müssen. Wobei auch hier die meiste Arbeit schon getan ist, weil die Geschichte der europäischen bzw. der abendländischen Autobiographie in den jeweiligen chronologischen Kapiteln schon geschrieben ist (mit Ausnahme des 19. Jhs). Insbesondere bezüglich der europäischen Autobiographie der Nachkriegszeit hatte ich den Umfang, die Diversität der (auch nationalen) Bibliographie(n) und die Abwesenheit von Überblicks-Werken nicht mitkalkuliert. Sich positionieren in der ungewißen Post-Ära der Postmoderne. 
Zeitgenössische Autoren, Theorie, Methode, Ergebnisse also noch. 

Είχα μεγαλύτερες φιλοδοξίες για τους τελευταίους μήνες. Σύμφωνα με το σχέδιο εργασίας των αρχών του χρόνου. Από την άλλη πλευρά τώρα μου είναι σαφές ότι το γράψιμο για τις υπόλοιπες αυτοβιογραφίες (2003 έως σήμερα) θα δομηθεί διαφορετικά. Κάποιο χρόνο θα πρέπει να αφιερώσω και στα εισαγωγικά κεφάλαια, καθώς και στα συμπεράσματα. Παρόλο που και εδώ η περισσότερη δουλειά έχει γίνει, γιατί η ιστορία της ευρωπαϊκής/δυτικής αυτοβιογραφίας έχει ήδη συμπεριληφθεί στα εκάστοτε χρονολογικά κεφάλαια (με εξαίρεση τον 19ο αι.). Ειδικά σχετικά με την ευρωπαϊκή μεταπολεμική αυτοβιογραφία δεν υπολόγισα τον όγκο, την πολυσχιδία της βιβλιογραφίας/των εθνικών βιβλιογραφιών, καθώς και την απουσία έργων γενικής εποπτείας. Να τοποθετηθείς στην απροσδιόριστη μετα-εποχή του μεταμοντέρνου. 
Σύγχρονοί μας συγγραφείς, θεωρία, μέθοδος, πορίσματα λοιπόν, τα υπόλοιπά μου. 

autobiographymemoirautofictionbiographylifewritingautobiografiction

Autobiographie, Memoiren, Erinnerungen, life writing, autobiography, memoir, memoirs, biography, récits de vie, autofiction, mémoires, autobiographie, um nur die gängigen Begriffe aufzulisten, die heuzutage im Umlauf sind und manchmal als austauschbar im Kontext der Sekundärliteratur erscheinen. "Austauschbar", aber letztendlich völlig inkompatibel zueinander. Bei zeitgenössischen Recherchen und Forschungsprojekten ist der politische Hintergrund der Annäherungsmethodik sehr gut spürbar: Vergleichbarkeit ist der Zweck, einfach Vergleichbarkeit in einer transkulturellen globalisierten Umgebung.  Genres werden durchlässig, die westliche Individuum-Problematik "muß" aufgrund der Notwendigkeit mit anderen kulturellen Systemen zu vergleichen, ausweichen, schließlich bewirkt die Verlagerung des Fokus auf den (realen) Leser oder auch nur die Rücksichtnahme auf diese Komponente in der Analyse einige gravierende Veränderungen in der Betrachtung des jeweiligen nationalen Kanons. Ich sehe all das als Erweiterung und Herausforderung, bin aber dem "autobiographischen Pakt" in aller Ewigkeit dankbar.

http://www.readbrightly.com/graphic-novel-memoirs-every-teen-should-read/

Autobiographie, Memoiren, Erinnerungen, life writing, autobiography, memoir, memoirs, biography, récits de vie, autofiction, mémoires, autobiographie, για να απαριθμήσω μόνο τους πιο χρηστικούς όρους που κυκλοφορούν σήμερα και ενίοτε είναι ανταλλάξιμοι στα συμφραζόμενα της βιβλιογραφίας. "Ανταλλάξιμοι", αλλά εν τέλει απολύτως ασύμβατοι μεταξύ τους. Η πολιτική παράμετρος είναι ιδιαίτερα αισθητή σε σύγχρονες μελέτες και ερευνητικά προγράμματα: συγκρισιμότητα είναι ο στόχος, πολύ απλά συγκρισιμότητα σε ένα διαπολιτισμικό  παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον. Τα είδη γίνονται διαπερατά, ο δυτικός θεωρητικός προβληματισμός περί ατόμου "οφείλει" να παραμερίσει λόγω της ανάγκης να συγκρίνουμε με άλλα πολιτισμικά συστήματα, και σε τελευταία ανάλυση η μετατόπιση της εστίασης στον (πραγματικό) αναγνώστη ή ο συνυπολογισμός αυτής της συνισταμένης στην ανάλυση επιφέρει κάποιες σημαντικές αλλαγές στη θεώρηση του  εκάστοτε εθνικού κανόνα. Προεκτάσεις και προκλήσεις όλα αυτά, όμως ευγνώμων εις τους αιώνες των αιώνων στο "αυτοβιογραφικό συμβόλαιο".

Die zeitgenössische Autobiographie / Η σύγχρονη αυτοβιογραφία

Wenn man zur Theorie auf Distanz geht, dann stellt man eigentlich fest, daß die zeitgenössische Autobiographie weder so modern noch sonderbar aussieht. Die Frage heuzutage besteht meiner Ansicht nach darin, inwiefern der teilweise spitzfindige theoretische Diskurs den Texten eine Identität verleihen möchte, die sie -glücklicherweise- nicht verdienen. An und für sich, das größte Problem haben heute die Autoren, ob nun bzg. Literatur oder Autobiographie. Zu viel Lärm um ihr Werk, um den Literaturbetrieb -auch- überhaupt, von allen Seiten: Literaturkritik, Literaturtheorie, interdisziplinär, von der Geschichts- und Sozialtheorie bis zur Neurobiologie, Verlag- und Marktmanagement, Medienpolitik, Sozialwerknetzen und Internetforen, abgesehen von Regierungspolitik und Kochbüchern. Ist Wissensverbreitung so schlecht, wäre die Gegenrede. Eigentlich nicht, wenn es nur um Verbreitung und nicht zugleich um Zersplitterung des Wissens gehen würde. Ich denke nicht an den vielseitigen Empfang einer Autobiographie, wenn ich behaupte, der Autor könnte darüber stolpern, sondern an die Vorahnung dieses Empfangs inmitten des Akts des Schreibens, inmitten des Selbstentwurfs. 

 Αν αποστασιοποιηθεί κανείς από τη θεωρία, διαπιστώνει ότι η σύγχρονή μας αυτοβιογραφία δεν είναι ούτε τόσο μοντέρνα ούτε τόσο ιδιαίτερη. Το ζήτημα σήμερα κατά την άποψή μου βρίσκεται στο κατά πόσο ο εν πολλοίς επινοητικός θεωρητικός λόγος προσδίδει στην αυτοβιογραφία μία ταυτότητα που -ευτυχώς- δεν την αξίζει. Ουσιαστικά, το μεγαλύτερο πρόβλημα το έχουν οι συγγραφείς είτε λογοτεχνίας είτε αυτοβιογραφίας. Πολύς θόρυβος για το έργο τους, γενικά για τη λογοτεχνία -και όχι μόνο- από όλες τις πλευρές: λογοτεχνική κριτική, λογοτεχνική θεωρία, διεπιστημονικά, από τη θεωρία της ιστορίας και της κοινωνιολογίας έως τη νευροβιολογία, εκδοτική πολιτική και πολιτική αγοράς, πολιτική των ΜΜΕ, κοινωνικά δίκτυα, διαδικτυακά φόρουμ, αν εξαιρέσουμε την κυβερνητική πολιτική και τα βιβλία μαγειρικής. Μα είναι τόσο κακή η μετάδοση της γνώσης, θα έλεγε ο αντίλογος. Μάλλον όχι, αν επρόκειτο μόνο για μετάδοση και όχι συγχρόνως για θρυμματισμό της γνώσης. Δεν σκέπτομαι την πολύπλευρη υποδοχή μιας αυτοβιογραφίας όταν ισχυρίζομαι ότι ο συγγραφέας θα μπορούσε να γλιστρήσει και να πέσει, αλλά τον προϊδεασμό σχετικά με αυτήν την υποδοχή εν μέσω συγγραφής, εν μέσω του αυτο-σχεδιασμού.  

Once upon a time

Σπύρος Βασιλείου, Αθήνα, 1978

Spyros Vassiliou, Athen, 1978

Autobiographie-Kurzintervalle / Σύντομα διαλείμματα αυτοβιογραφίας

Heute früh am Rheinufer kleine Vögel mit gestreiftem Gefieder flogen vor mir,  setzten sich kurz auf das angeschwemmte Holz (der Fluß muß die letzten Tage über das Ufer getreten sein), ich dachte sofort, sie würden Insekten oder Larven aus den feuchten Holzstämmen fressen. Ich habe herausgefunden, sie waren Bachstelzen. Und nun schreibe ich über Nabokows Speak Memory. Seine große Leidenschaft galt den Schmetterlingen und dem Schachspiel.

Σήμερα το πρωί στην όχθη του Ρήνου πουλάκια με ριγωτό φτέρωμα πετούσαν μπροστά μου, κάθονταν πάνω στα ξύλα που είχε ξεβράσει το ποτάμι (πρέπει να υπερχείλισε τις τελευταίες μέρες), σκέφτηκα ότι έτρωγαν έντομα ή κάμπιες από τους υγρούς κορμούς. Τελικά ήταν ασπροσουσουράδες. Και τώρα γράφω για το Μίλησε, μνήμη του Nabokow που είχε μεγάλο πάθος για τις πεταλούδες και το σκάκι.

http://www.birding.in/images/Birds/white_wagtail.jpg

Πού είστε κατίνες μου να τρίξετε τα δόντια σας;

Η θλιβερή γοητεία της απουσίας / Κώστας Ταχτσής (ΕΡΤ2, 1987)

http://www.ert-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=91825&autostart=0

Εκ των υστέρων συνειδητοποίησα ότι αν ζούσε, θα ήταν 89 ετών. Δεν εννοώ όμως αυτό. Εννοώ ότι έλειψε η φωνή, η άποψη και το πάθος του, η πληθωρικότητα κάποιου που είναι εδώ, κι εκεί, και αλλού, όπως έλεγε. Δεν τον μυθοποιώ, η αλήθεια όμως είναι ότι η ανολοκλήρωτη αυτοβιογραφία του μου κόστισε διπλάσιο χρόνο από τη συνθετότερη αυτοβιογραφία που είχα έως τον περασμένο Δεκέμβριο. Βαθιά νερά, πόσω μάλλον που ήταν άκρως επιμελής με ό,τι καταπιανόταν, και η αυτοβιογράφηση, φαινομενικά απλή, τελικά στιβάδες επί στιβάδων... Δεν μπόρεσε να διασωθεί το σπίτι του με τα προσωπικά του αντικείμενα, κάποιοι θα πουν "μα δεν διασώθηκαν άλλα κι άλλα", σύμφωνοι, αλλά ακριβώς επειδή, όπως γράφει και ο Θ. Νιάρχος στο επίμετρο της Χαμηλής σκοπιάς, "Ο Ταχτσής τόσο ως άνθρωπος όσο και ως δημιουργός είναι μια πηγή, που όταν ασχοληθεί κανείς μαζί του, πάντα θα ανασύρει τον κουβά του γεμάτο". Για να μην αναφέρω το ζήτημα της ιστορίας της πρόσληψης όχι μόνο του έργου, αλλά φυσικά και του βίου. A reverse companion to the study of postwar Greek society.

Concentration - The extra hard last meters K.T.

 "There was a period, stretched out as it was over many years – time’s bloomers, after all, having strong elastic – when Orlando felt far from trifling, like maybe the most solid thing any writer could offer a teenage reader. It gave reliable faith in everything being true all at once: boy and girl, bloodline and blood pulse, England and everywhere else, solitude and society, literature and living, the quick and the slow, the quick and the dead, now and then, a trick of the light."

http://www.telegraph.co.uk/culture/books/8995801/Tilda-

Swinton-on-Virginia-Woolfs-Orlando.html 

"Complex and many" III

Wieder mit der Frage der Konstruiertheit von autobiographischer "Wahrheit", der inter- und außertextuellen Steuerung der Rezeption und vor allem der zeitbedingten Aspekte gegenwärtiger Theorien frontal gestoßen. Dekonstruktion deckt mit Sicherheit Machtgebundenheiten des Denkens auf, ist aber selbst -in ihren theoretischen Strömungen- auf einer metareflektiven Ebene stark normativ und hier verbirgt sich die Gefahr, daß man die soziale(n) Realität(en) aus den Augen verliert. Selbstreflexion (der Theorie)  ist unabdingbar, wenn ein theoriegeladener Aktivismus Entwicklungen vorantreiben möchte. Ein Schlüsselpunkt -kurioserweise- auch bei der aktuell zu analysierenden Autobiographie.

Πάλι αντιμέτωπη με το ζήτημα της κατασκευής της αυτοβιογραφικής "αλήθειας", της ενδο- και εξωκειμενικής χειραγώγησης της πρόσληψης και κυρίως της χρονικότητας όψεων σύγχρονων θεωριών. Η αποδόμηση ασφαλώς και αποκαλύπτει τις σχέσεις συστημάτων στοχασμού με δομές εξουσίας, όμως και ή ίδια (η αποδόμηση) είναι -στα διάφορα θεωρητικά της ρεύματα- σε μεγάλο βαθμό κανονιστική και εδώ παραμονεύει ο κίνδυνος να χάσει κανείς από το οπτικό του πεδίο τις κοινωνικές πραγματικότητες. Ο αυτοστοχασμός είναι αναγκαίος για μια θεωρία όταν αυτή μετουσιώνεται σε ακτιβισμό που θέλει να προωθήσει κάποιες εξελίξεις. Κατά περίεργο τρόπο το σημείο αυτό είναι ζωτικής σημασίας για τη συγκεκριμένη αυτοβιογραφία που αναλύεται τώρα.       

"Complex and many" II

Nicht nur Gender (das soziale Geschlecht), sondern auch Sex (das biologische Geschlecht) wurde in Frage gestellt: der Dualismus Körper VS Geist, Mann VS Frau, und jeglicher Dualismus reproduziert Macht- bzw. Hierarchieverhältnisse und deren innewohnende "Asymmetrien" (Butler). Worte besitzen Macht, sie erschaffen u.a. aus dem biologischen Körper einen symbolischen Ordner und vice verso, in ihrer performativen Funktion (s. "Männlichkeit", "Weiblichkeit") sind sie politisch normativ. In dieser Hinsicht ist es nicht erstaunlich, daß eine Trans-Autobiographie in Griechenland der 80er Jahre keine Fortsetzung fand; sogar homosexuelle Identitäten bleiben bis heute im literarischen Feld verborgen oder werden verharmlost. Das letzte gilt insbesondere für die lesbischen Identitäten, der Begriff "homosexuell" war jahrzehntelang männlich besetzt. Auch außerhalb Griechenlands.

Όχι μόνο η ταυτότητα του φύλου (το κοινωνικό φύλο), αλλά και ο σεξουαλικός προσανατολισμός (το ανατομικό φύλο) αμφισβητήθηκαν: ο δυισμός σώμα VS πνεύμα, άνδρας VS γυναίκα, και κάθε δυισμός αναπαράγει σχέσεις εξουσίας και ιεραρχίας, καθώς και τις εσωτερικές τους "ασυμμετρίες" ( Butler). Οι λέξεις ασκούν εξουσία, μεταστοιχειώνουν το βιολογικό σώμα σε συμβολική κατηγορία και αντιστρόφως, στην επιτελεστική τους λειτουργία ("ανδρικός", "θηλυκός") έχουν πολιτικό κανονιστικό χαρακτήρα. Από αυτήν την άποψη δεν είναι απορίας άξιο, γιατί μία αυτοβιογραφία τρανς στην Ελλάδα της δεκαετίας του 1980 δεν βρήκε συνέχεια·  ακόμη και ομοφυλοφιλικές ταυτότητες παραμένουν έως σήμερα στο λογοτεχνικό πεδίο κρυμμένες ή υποβαθμίζονται. Το τελευταίο ισχύει κατεξοχήν για τις λεσβιακές ταυτότητες, ο όρος "ομοφυλόφιλος" ήταν επί δεκαετίες συνώνυμος με την ανδρική ομοφυλοφιλία. Και εκτός Ελλάδας.

"Complex and many"

Σήμερα είναι εφικτό και αναγνωρίσιμο να μιλάς για "ταυτότητα φύλου" (gender identity), έχει μελετηθεί και κατοχυρωθεί στη νομοθεσία (ν. 4285/2014). Τότε, το 1989, όλα ήταν θολά και επικρατούσε άγνοια.  Όταν ο Κώστας Ταχτσής (1927-1988) αρνήθηκε να συμπαραταχθεί με το νεοϊδρυόμενο Απελευθερωτικό Κίνημα Ομοφυλοφίλων Ελλάδας (1976), μπορεί να προκάλεσε εχθρικές συμπεριφορές απέναντί του, σήμερα όμως φαίνεται σαφής στον -αθέλητο ίσως- αυτοπροσδιορισμό του: σαράντα χρόνια μετά οι διεμφυλικοί, trans (transgender), μπήκαν και αυτοί κάτω από την ομπρέλα του νόμου, ο οποίος μάλιστα διαχωρίζει ανάμεσα στον σεξουαλικό προσανατολισμό και στην ταυτότητα φύλου (sex και gender, στο επόμενο post αναλυτικότερα). Παράξενο αυτό το ελληνικό τοπίο: η πρώτη αυτοβιογραφία θηλυκού γένους και κάπου στα τέλη της δεκαετίας του 1980 μία σπάνια αυτοβιογραφία trans, σπάνια για τα διεθνή δεδομένα. Υπάρχουν αυτοβιογραφίες ατόμων που βρίσκονται στο στάδιο της μετάβασης ή μετά την ολοκλήρωσή της (επέμβαση επαναπροσδιορισμού φύλου), όχι όμως αυτοβιογραφίες ή μάλλον αυτοβιογραφικά κείμενα (η καθεαυτήν αυτοβιογραφία κλείνει το 1943) πολλαπλών ταυτοτήτων του τύπου Ταχτσή. 

 





https://nwpl.files.wordpress.com/2014/07/orlando.jpg?w=300&h=168 

http://tgeu.org/greece-hate-speech-law-recognizes-gender-identity/

Heuzutage ist "Geschlechtsidentität" (gender identity) teilweise sogar in Griechenland ein erkennbarer Begriff; dieses Sujet war / ist Gegenstand der Feminismus-Forschung weltweit (Gender Studies, Kulturwissenschaften usw.) und in der Gesetzgebung verankert (Gesetz 4285/2014). Damals, 1989, trübe Sicht und Ignoranz. Als sich Kostas Tachtsis (1927-1988) dagegen wehrte, mit der neu zu gründenden Freiheitsbewegung für die Homosexuellen Griechenlands (1976) zu solidarisieren, erntete er vielleicht Feindschaft und Ärger, war aber in seiner -so unbeabsichtigten vielleicht- Selbstbestimmung klar und deutlich: vierzig Jahre später kamen die Transgender unter den Schutz des Gesetzes, das außerdem zwischen sexueller Orientierung und Geschlechtsidentität unterscheidet (zu "sex und gender", ausführlicher im nächsten Post). Bizarr, diese griechische Landschaft: die allererste Autobiographie stammt von der Feder einer Frau und irgendwann Ende der 80er Jahre letzten Jahrhunderts die Autobiographie eines Transgenders, eine wahre Rarität. Denn es gibt Autobiographien von Transgender im Stadium der Transition oder nachdem sie sich vollgezogen hat (Geschlechtsangleichende Operation), aber keine Autobiographien, präziser formuliert autobiographische Texte (die Autobiographie endet 1943), von Transgender multipler Identitäten à la Tachtsis.

Robert Schumann, Thomas Bernhard, Marcel Reich-Ranicki

Ich lese derzeit die Autobiographie(n) von Thomas Bernhard. "Des Kreises Wendungen": all die vielen Jahre, als ich in Wien lebte, weigerte ich mich, Bernhard zu lesen (begeistert war ich trotzdem vom Heldenplatz, Regie C. Peymann, im Burgtheater). Nun habe ich seine Qualitäten entdeckt. Abgesehen davon, ich erinnere mich an ein Gespräch mit Marcel Reich-Ranicki, der behauptete, während eines Besuchs bei Bernhard, habe er feststellen müssen, daß sich der Autor nur für sein Schreiben interessierte, ansonsten sei er ziemlich einfältig und nicht besonders gebildet gewesen, in Sachen Musik z.B., er würde nicht einmal Robert Schumann kennen. Als sein Gesprächspartner (beim Interview) ihn darauf hinwies, daß meistens jedes Gespräch mit Bernhard aussichtslos war (wörtlich übersetzt, Bernhard hatte je nach eigener Einschätzung des Gesprächsparners ihn auf den Arm genommen), Reich-Ranicki beteuerte ihm die Wahrheit der Aussage. Ich muß sagen, es war schockierend für mich, als ich las, daß Bernhard schon im Salzburger Internat Violine-Unterricht und als junger Mann jahrelang Gesangunterricht bei der Sopranistin Maria Keldorfer und Musiktheorie-Unterricht bei ihrem Mann, dem Komponisten Theodor W. Werner, hatte. Schockierend einerseits wegen der totalen Unkenntnis von Reich-Ranicki über sein Gegenüber, einen bedeutenden österreichischen Autor, andererseits wegen dieser Mischung (seitens Ranicki) von Selbstbewußtsein, Naivität, Phantasielosigkeit, Gutgläubigkeit, die-Welt-in-Ernst-Nehmen (?) etc.

https://www.youtube.com/watch?v=Y_cDSLjzOvg

Αυτόν τον καιρό διαβάζω την αυτοβιογραφία του Thomas Bernhard. "Του κύκλου τα γυρίσματα": επί πολλά χρόνια που ζούσα στη Βιέννη, αρνιόμουν να διαβάσω Bernhard (παρόλα αυτά ήμουν ενθουσιασμένη με το θεατρικό Der Heldenplatz, σκηνοθεσία C. Peymann, στο Burgtheater).

Γυναικεία ετεροβιογράφηση/ Frauenheterobiographien

Μετά από τα μικρόβια και τη δύσκολη κάμψη (αν και συνέχισα την επεξεργασία των τωρινών κειμένων και με 39,5 ° C πυρετό, μου θύμισα τη γιαγιά μου σε προχωρημένη ηλικία που βυθιζόταν αιφνίδια σε μακάριο ύπνο εκεί που καθόταν) γράφω ξανά. Από τις εισαγωγές στη μεταπολεμική αυτοβιογραφία ξανά στα κείμενα, γιατί πρέπει να επιστραφούν τα βιβλία και τα ελλείποντα έως το 1989 να συμπληρωθούν. Επτά δεκαετίες θα περάσουν από τη συγγραφή της τελευταίας χρονικά γυναικείας αυτοβιογραφίας του μεσοπολέμου έως την έκδοση του επόμενου κειμένου. Και ανάμεσά τους αυτές οι ετερολογικές αυτοβιογραφίες, τις οποίες αποφάσισα να εντάξω στο κυρίως σώμα της μονογραφίας και όχι στο παράρτημα. Με την ελπίδα ότι θα ανανήψω.

Nach den Keimen und dem schwierigen Zusammenbruch (obwohl ich auch mit 39,5 ° C Fieber die aktuellen Texte weiterverarbeitete, kam ich mir wie meine Oma vor, die im forgeschrittenem Alter plötzlich da wo sie saß, in einen tiefen seligen Schlaf versank), ich schreibe wieder. Von den Einführungen in die Autobiographie der Nachkriegszeit zurück zu den Texten, weil die Bücher zurückgegeben und alle Lücken bis 1989 geschlossen werden müssen. Sieben Jahrzehnte sind von der letzten Frauenautobiographie der Zwischenkriegszeit bis zur Veröffentlichung des nächsten Textes verlaufen. Und dazwischen diese heterologischen Frauenautobiographien, die ich beschloß, ins Hauptkorpus der Monographie und nicht in den Anhang einzufügen. In der Hoffnung, daß ich genesen werde.

Fakten und Fiktion / Πραγματικότητα και μυθοπλασία

Die Abkehr vom Konzept der Mittelbarkeit der Wahrheit in der Postmoderne führte unter anderem dazu, das autobiographische Unterfangen unter Frage zu stellen bzw. die Autobiographie als Genre "abzuschaffen". Halb so schlimm, wenn man sich überlegt, daß innerhalb dieser Demontage alles, von der Aufklärung bis zur Wissenschaft, als metasprachliche Konstrukte betrachtet wurden, die man vielleicht beschreiben, mit denen man aber sonst nichts anderes anfangen könne, als "spielen" (Theorie der Spiele). Ethik sei ein unabgeschlossenes Projekt, darüber könne man nur reflektieren, und die individuelle Moral ambivalent.  Gerade diese "Ambivalenz" stellte den grundlegenden Topos der postmodernen Autobiographik dar: Imagination ist bzw. war (meiner Ansicht nach, diese Ära nähert sich langsam ihrem Ende) gefragt, Authentizität ist irrelevant, weil unmöglich. Auf diese Art und Weise und mit Hilfe der Vervielfältigung der medialen Vermittlung unserer Zeit, die Schnittmenge der geteilten Information bzw. Erinnerung schrumpft ständig, ein Sprachtotalitarismus (Sprache als Selbstzweck, s. Popper hier unter "pages") hat die Protokollierung der Fakten und den Überblick über die Abläufe zu Marginalien erklärt. Das Oxymoron liegt darin, daß solche narrative Vorgangsweisen in der postmodernen Autobiographie als befreiende Akte (Freiheit des Subjekts VS Erkenntnis?) gefeiert wurden; mittlerweile haben sich diese Erzählungen von der Autobiographie losgelöst, um sich wieder der Fiktion zuzuschreiben. Immer sollte man außerdem zur Kenntnis nehmen, daß auch die Postmoderne einen Monopolstatus beansprucht, der ihr nicht zusteht: "konventionelle" Autobiographien haben nie aufgehört, zu erscheinen. 

http://www.nzz.ch/feuilleton/buecher/das-spiel-ist-aus-1.18645463 

Στα πλαίσια του μεταμοντερνισμού η άρση της θέσης ότι η πραγματικότητα είναι κοινοποιήσιμη, είχε ως αποτέλεσμα την αμφισβήτηση του αυτοβιογραφικού εγχειρήματος και γενικά της αυτοβιογραφίας ως είδους. Μικρό το κακό, αν σκεφτεί κανείς ότι μέσα σε αυτήν την αποσυναρμολόγηση όλα, από τον Διαφωτισμό έως την επιστήμη, θεωρούνται μεταγλωσσικές κατασκευές που μπορεί κανείς ίσως να περιγράψει, αλλά δεν μπορεί τίποτε άλλο να κάνει μαζί τους από το να "παίξει" (θεωρία παιγνίων). Η Ηθική είναι υπό αυτούς τους όρους ένα ανολοκλήρωτο έργο, περί αυτής μπορεί κανείς μόνο να στοχασθεί, και η ατομική ηθική αμφίσημη. Ακριβώς αυτή η "αμφισημία" αποτελούσε έναν βασικό τόπο της μεταμοντέρνας αυτοβιογραφίας: το ζητούμενο είναι / ήταν (κατά τη γνώμη μου η εποχή αυτή πλησιάζει προς το τέλος της) η φαντασία, η πιστότητα δεν ήταν σημαντική καθότι ανέφικτη. Κατ' αυτόν τον τρόπο και με τη βοήθεια του πολλαπλασιασμού της διαμεσολαβημένης πληροφορίας μέσω των νέων μέσων επικοινωνίας, η κοινή τομή ανάμεσα στις (αναμνηστικές) πληροφορίες που εκπέμπονται και σε αυτές που λαμβάνονται, συρρικνώνεται ολοένα και περισσότερο, ένας γλωσσικός ολοκληρωτισμός (γλώσσα ως αυτοσκοπός, βλ. Popper εδώ στις "pages") κήρυξε έκπτωτες την καταγραφή των γεγονότων καθώς και την εποπτεία των τεκταινομένων. Το οξύμωρο είναι ότι τέτοιες αφηγηματικές στρατηγικές εορτάσθηκαν ως απελευθερωτικές πράξεις (ατομική ελευθερία VS γνώση;), στο μεταξύ όμως αποσχίσθηκαν τέτοιες αφηγήσεις από την αυτοβιογραφία και εγγράφηκαν ξανά στη μυθοπλασία. Εξάλλου δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι ο μεταμοντερνισμός διεκδίκησε κι αυτός μονοπωλιακό καθεστώς που δεν του αναλογεί: ποτέ δεν έπαψαν να εκδίδονται "συμβατικές" αυτοβιογραφίες.   

Kulturen der Lüge? / Κουλτούρες του ψεύδους;

Die ursprüngliche Ambivalenz wich schließlich der "Neugier", als nun in dieser letzten Phase unvermeidlicherweise die Fragenkomplexe Postmoderne und natürlich Autofiktion auftauchten. Nicht, daß sie für die griechische Autobiographie wirklich gravierend sein müssen, trotzdem betreffen sie den Okzident (!) und vor allem hat sich teilweise -und regionalbedingt- eine solche hypertrophe Metasprache seitens der Autoren und der Literaturwissenschaft entwickelt, daß  man den Überblick verlieren kann. Mittlerweile lese ich mit Vergnügen die unterschiedlichen Konzepte über l'autofiction, mich wundert aber dabei immer wieder die Benutzung des Begriffes "mensonge" (=Lüge): wenn diese Texte keine

https://diginarrate.files.wordpress.com

Autobiographien darstellen, dann geht es um Fiktion, und Fiktion ist keine Lüge; wenn Fiktion auch nicht erwünscht ist, dann sind sie Autobiographien, die lügen, etwas, das auch abgelehnt wird. Wir befinden uns auf der metanarrativen Ebene des Textes, wo das autobiographische Unterfangen explizit oder implizit thematisiert wird. Dazu kommt der Epitext, die außertextuellen Elemente, welche die Rezeption steuern (hauptsächlich Aussagen der Autoren selbst zu ihren Texten). Auf jeden Fall der Begriff "Lüge" hat sich im Diskurs dieser literarischen Postmoderne eingebürgert und wird bisweilen als methodologisches Prinzip benutzt.

 Την αρχική αμφιθυμία διαδέχθηκε η "περιέργεια" όταν σε αυτήν την τελική φάση τέθηκαν αναπόφευκτα τα ζητήματα του μεταμοντέρνου και της autofiction.  Όχι ότι είναι οπωσδήποτε ιδιαίτερης βαρύτητας για την ελληνική αυτοβιογραφία, όμως αφορούν την Εσπερία (!) και κυρίως έχει αναπτυχθεί εν μέρει και σε τοπικό επίπεδο μία τόσο υπερτροφική μεταγλώσσα από την πλευρά συγγραφέων και θεωρίας της λογοτεχνίας που μπορεί να χάσει κανείς την εποπτεία. Στο μεταξύ διαβάζω χωρίς απαρέσκεια τα διάφορα θεωρητικά μοντέλα περί autofiction, αλλά με εκπλήσσει ξανά και ξανά η χρήση του όρου "ψεύδος": αν αυτά τα κείμενα δεν συνιστούν αυτοβιογραφίες, τότε είναι μυθοπλασία, και η μυθοπλασία δεν είναι ψεύδος· αν η μυθοπλασία διακηρύσσεται ως το μη επιθυμητό, τότε είναι αυτοβιογραφίες που ψεύδονται, κάτι που επίσης απορρίπτεται. Βρισκόμαστε στο μετααφηγηματικο επίπεδο του κειμένου όπου θεματοποιείται ρητά ή συμβολικά το αυτοβιογραφικό εγχείρημα. Επιπροσθέτως και το επικείμενο, τα εξωκειμενικά στοιχεία  που κατευθύνουν την πρόσληψη (κυρίως δηλώσεις των ίδιων των συγγραφέων για τα έργα τους). Πάντως ο όρος "ψεύδος" έχει πολιτογραφηθεί στη μεταμοντέρνα λογοτεχνία και ενίοτε χρησιμοποιείται και ως μεθοδολογικό κριτήριο.